वविन नेपाल
मेरो प्रिय गल्कोट : सौन्दर्य, संस्कृति र सम्भावनाको भूमि
गाजाको धुरी, घुम्टेको धुरी, बाघढुंगाको अडान, टेउवाको मुर्तिकला घाँईघाटको छालले नाचिरहेको झरना, सित्थान, गौदि खोला, दरम खोला र कोटमैदान—यी नामहरू केवल ठाउँका नाम मात्र होइनन्। यी गल्कोटको पहिचानका गहिरा अध्याय हुन्, जसमा पुरानो पुस्ताको पसिना, माटोको सुगन्ध, र हाम्रो इतिहासको अमिट छाप छ। गल्कोट मेरो जन्मभूमि मात्र होइन, मेरो आत्माको गीत हो। यसको प्रत्येक स्वरमा प्रेम, संघर्ष र सौन्दर्यको राग घुलमिल भएको छ।
गल्कोट दरबारको गौरवशाली पर्खालहरू आज पनि चौबिसे राज्यहरूको कथा सुनाइरहेका छन्। सयौँ वर्ष पुरानो यो दरबार केवल ढुंगा-माटोको संरचना होइन, यो हाम्रो संस्कृति, राजनीति र सभ्यताको ऐतिहासिक गवाही हो। दरबारको बरन्डामा परेका सूर्यका किरण र चिसो हावामा मिसिएका पातहरूको सुगन्धले यहाँको समय स्थिर भएको अनुभूति दिन्छ। प्रत्येक ढुंगामा पुरानो कथाहरू, युद्ध र शान्तिका सम्झनाहरू, प्रेम र उत्सवका झल्काहरू अंकित छन्।
गल्कोटको प्राकृतिक सौन्दर्य अद्वितीय छ। शर्षधाराको निर्मल झरना, पारिभिर, ठुलिभिर र मौरीभिर, मौरीको गुञ्जन, नीलुवाको डाँडाबाट देखिने खुला आकाश, हरियाली पाखा र असला माछाले भरिएका खोला—यी सबैले गल्कोटलाई चित्रकारको क्यानभासमा कोरिएको स्वर्गजस्तो बनाउँछन्। यहाँको हावामा केवल शीतलता र ताजगी मात्र छैन, संस्कृतिको गहिरो सुगन्ध पनि मिसिएको छ।
गल्कोट केवल प्राकृतिक सौन्दर्यको खानी होइन; यो संस्कृति र परम्पराको अमूल्य केन्द्र हो। गल्कोटे पञ्चे बाजाको मधुर स्वरमा बज्ने कौडा, सोरठीको धुनमा गाउँभरिका मानिसहरू एकै ठाउँमा भेला हुने दृश्य, यानिमाया र सनिमायाका गीतहरूले उजागर गर्ने आत्मीयताको कथा—यी सबै हाम्रो सामूहिक स्मृतिको खजाना हुन्। भाटि, नरेठाटी, हाटिया र हरिचौरका जात्राहरूमा देखिने उत्साह र रंगीन दृश्य केवल रमाइलोका लागि होइनन्; ती हाम्रो सामाजिक संरचनाको गहिरो प्रतिबिम्ब हुन्।
पाण्डवखानी र रमुवा रिघामा गुञ्जिने सोरठी, घुम्टेको धुरिबाट देखिने हरियाली डाँडा, बेसिका फाटको मोहक दृश्य—यी सबै गल्कोटको जीवन्त चित्र हो। यहाँका खोला र डाँडाले केवल सौन्दर्य मात्र दिइरहेका छैनन्; उनीहरूले पुस्तौँदेखि यस भूमिलाई अन्न, जल र जीवन दिइरहेका छन्। यही भूमिमा सबै जाति, धर्म र संस्कृतिका मानिसहरू मिलेर बसेका छन्। यो विविधता नै गल्कोटको शक्ति हो। यही मिश्रण हाम्रो पहिचान हो।
तर, आज यो सम्पदालाई जोगाउन सकिएको छैन। “राजनीति र विकासबाट टाढा” भन्ने कुरा केवल भनाइ मात्र होइन; यो गल्कोटको वास्तविकता हो। अझै पनि गल्कोटका धेरै बाटोहरू धुलाम्म छन्, ऐतिहासिक संरचना संरक्षणको पर्खाइमा छन्, प्राकृतिक स्रोतहरू असंरक्षित छन्, र हजारौँ युवाहरू रोजगारीका लागि गाउँ छोड्न बाध्य छन्। गल्कोटमा हरेक दिन बसाइसराइ भइरहेको छ। युवाहरू रेमिट्यान्सका थुप्रा पैसा पठाउँदै छन्, तर त्यो पैसा गल्कोटमा लगानी हुन सकेको छैन।
गल्कोटको आधारभूत आवश्यकता अझै पूरा भएको छैन। हरेक गाउँमा गास, बास, कपास, शिक्षा, स्वास्थ्य र आधारभूत पूर्वाधारको आवश्यकता छ। विद्यालय, स्वास्थ्य चौकी, सिँचाइ प्रणाली, सडक मार्ग र बिजुली जस्ता सुविधाहरू अझै धेरै ठाउँमा कम छन्। तर, यसै संघर्षमा गल्कोटको साँचो शक्ति निहित छ—यसका मानिसहरू धैर्यवान, मेहनती, र आशावादी छन्। यहाँका बासिन्दाहरू केवल जीवन धान्न होइन, आफ्नो गाउँलाई समृद्ध बनाउने सपना बोकेका छन्।
गल्कोट केवल सुन्दर गाउँ मात्र होइन, यो सम्भावनाको राजधानी हो। यहाँका डाँडा, खोला र जंगल पर्यटनको स्रोत हुन्; ऐतिहासिक दरबार र झरनाहरू सांस्कृतिक सम्पदा हुन्; खेतबारी र फाँट कृषिको शक्ति हुन्; र यही गाउँका छोराछोरीहरूले यो भूमि समृद्ध बनाउन सक्ने क्षमता राख्छन्। यहाँको सांस्कृतिक धरोहर, पारम्परिक बाजा र जात्राहरू, प्रत्येक डाँडा र फाँट, नदी र झरना—यी सबैलाई सही व्यवस्थापन र संरक्षणमा लगाउँदा गल्कोट मात्र होइन, सम्पूर्ण नेपाल लाभान्वित हुन्छ।
मेरो सपना छ—गल्कोट फेरि गौरवशाली बनोस्। गल्कोटको डाँडाबाट फर्किएको सूर्यको किरण संसारभरिका मानिसहरूले हेरेर भनून्: “यो हो नेपालको रत्न गल्कोट।” गल्कोट केवल एक भूगोल वा गाउँ मात्र होइन; यो इतिहास, संस्कृति, प्रकृति र सम्भावनाको अद्वितीय मिश्रण हो। हाम्रो गाउँ फेरि आफ्नो पहिचानलाई विश्वस्तरमा देखाओस्।
गल्कोट, म तिमीलाई माया गर्छु। तिमी मेरो हृदयको ढुकढुकी हौ। तिमी केवल एउटा ठाउँ होइन, मेरो अस्तित्वको मूल जरा हौ। तिमीलाई बचाउन, तिमीलाई सुन्दर बनाउन, र तिमीलाई समृद्ध बनाउन सक्ने शक्ति हामी सबैभित्र छ। अब समय आएको छ—तिमीलाई प्रेम गर्नेहरूले तिमीलाई जोगाउने, सम्हाल्ने र संसारमा चिनाउने।
गल्कोटको भविष्य हाम्रो हातमा छ। यदि हामी सबै मिलेर शिक्षा, स्वास्थ्य, आधारभूत पूर्वाधार र सामाजिक न्यायमा लगानी गर्छौं भने, गल्कोटले मात्र होइन, यसका बासिन्दाले पनि सशक्त, आत्मनिर्भर र गौरवशाली जीवन पाउनेछन्। यही हाम्रो दायित्व हो—गल्कोटलाई आजको चुनौतीबाट उठाएर भविष्यको उज्जवल गल्कोट बनाउने।
